Józef Ignacy Schnabel (*1767, Nowogrodziec – †1831, Wrocław)

O sławie Schnabla jako dyrygenta, organizatora życia muzycznego oraz wieloletniego Kapelmistrza Katedry św. Jana we Wrocławiu świadczą dziś przede wszystkim liczne dokumenty z epoki. Za najważniejsze należy uznać rekomendacje prasy europejskiej z lipską Allgemeine Musikalische Zeitung na czele, w której częste relacje o kompozytorze ze Śląska mogłyby ułożyć się w zajmującą opowieść o jego szybkiej karierze w środowisku muzycznym.

Schnabel otrzymał w młodości komplementarne wykształcenie muzyczne, które uzupełniał po swym przybyciu do Wrocławia w 1797 roku. Nauka gry na instrumentach, kompozycji i dyrygowania, zgodnie z wielowiekową tradycją, traktowana była wówczas całościowo. Dzięki tej metodzie kompozytor po napisaniu muzyki, mógł dyrygować jej wykonaniem, a jednocześnie brać w nim udział jako skrzypek lub organista. Lecz nie tylko w systemie kształcenia należy upatrywać źródła fenomenu uniwersalizmu muzycznego Schnabla. Należał on bowiem do wąskiego grona ludzi uzdolnionych, a jednocześnie bardzo pracowitych, w życiu których natchnienie szło zawsze w parze ze zdecydowaniem i nieugiętością. Dowiódł tego już w okresie swej pracy w parzyckiej szkole, kiedy z grupy swych uczniów stworzył amatorską orkiestrę, wykonującą między innymi dzieła Mozarta. Dowiódł tego także we Wrocławiu, gdzie znacząco podniósł poziom i wzbogacił repertuar zastanych orkiestr, tak iż zyskał słowa uznania samego Beethovena. Ponieważ zachowały się do naszych czasów programy koncertów wykonywanych pod dyrekcją Schnabla, łatwo możemy spostrzec, że były to przedsięwzięcia bardzo ambitne. Komplet symfonii Beethovena, wielkie oratoria Haydna, Requiem Mozarta – z tymi dziełami wrocławianie zetknęli się po raz pierwszy dzięki talentom muzycznym i organizacyjnym Schnabla.


Muzyka w Katedrze, w okresie sprawowania przez niego funkcji kapelmistrza, również zalśniła odpowiednim do rangi tego miejsca blaskiem. Nie był to wszakże blask zeświecczonej muzyki religijnej, jaką tworzyli Mozart czy w późnym okresie życia Haydn, pełnej popisowych arii, brawurowych tematów fug czy tanecznych rytmów. Msze, offertoria, graduały Schnabla to utwory pełne melodyjności, szlachetnej prostoty i wyrafinowanej harmonii. Ich autor unikał kontrapunktycznych zawiłości, zaciemniających znaczenie słów – tekst bowiem miał być celem, nie zaś pretekstem do powstania takiej czy innej kompozycji. Dzięki tak ujętej interpretacji stylu kościelnego (Kirchenstil) powstało ponad dwieście utworów o niezaprzeczalnym pięknie, przepełnionych duchem nabożnego skupienia i odpowiednią do okoliczności wykonania powagą.